Zespół Bazyliki Matki Boskiej Bolesnej i obiektów sanktuaryjnych

Bazylika Matki Boskiej Bolesnej wzniesiona została w latach 1912-1918 według projektu architekta Zdzisława Mączeńskiego, jako pomnik 100-lecia Konstytucji 3-Maja. Monumentalności budowli nadaje kamienna wykładzina ścian zewnętrznych oraz 65 metrowa wieża nakryta neobarokowym hełmem. Monumentalności wnętrza natomiast nadają okazałe witraże /m.in. projektu Krzyżanowskiego, Gawrona, Dutka/. W ołtarzu głównym otoczona wielką czcią figura Matki Boskiej Bolesnej typu Pieta /XIV w./, uroczyście koronowana w 1966 r. przez ówczesnego arcybiskupa Karola Wojtyłę i rekoronowana później również przez Niego, ale już jako papieża Jana Pawła II. W bogatym wyposażeniu wnętrza m. in. chrzcielnica z początku XVI w., barokowe posągi świętych.

Zespół Sanktuaryjny

Ołtarz polowy, Wieczernik, Święte schody, krużganki ze stacjami Boleści Najświętszej Marii Panny – to budowle współczesne, wzniesione dla obsługi licznie przybywających tu pielgrzymów /główny odpust – pierwsza połowa września/. W Domu Pielgrzyma ciekawe Muzeum Parafialne, w którym zgromadzone są eksponaty związane z kultem maryjnym w Limanowej oraz historią parafii limanowskiej.
  

Limanowski rynek

Życie miasta Limanowa koncentruje się w RYNKU, który jest wizytówką miasta, miejscem spotkań, koncertów, festynów, pielgrzymek. Płytę Rynku zdobi kamienna wykładzina, pomnik - zwany buzodromem, fontanna, klomby kwiatowe i skwery oraz pnące się ku górze świerki alpejskie. Ponieważ w herbie miasta dominuje dąb, został on posadzony na samym środku Rynku, gdzie podczas święta miasta "Dni Limanowej" umieszczany jest topór i róg myśliwski dodatkowe elementy współczesnego herbu. Rynek otaczają kamienice, podcienia z wkomponowanymi sklepami, restauracjami i kawiarenkami. W Rynku znajduje się parking oraz postój taksówek. Niepowtarzalna atmosfera, wygląd i estetyka, gościnny i przyjazny klimat Rynku, przestrzenny komfort, stanowią o jego atrakcyjności.
 
Historia rynku

Rynek limanowski wytyczony został przy okazji lokacji miasta wg prawa magdeburskiego /1564 r./. Ma kształt prostokąta o powierzchni 1,2 ha; z jego naroży - zgodnie z prawem magdeburskim - wychodzą cztery ulice /Jana Pawła II - dawniej Krakowska, Józefa Marka - dawniej Starowiejska, Kościuszki - dawniej Sądecka i Matki Boskiej Bolesnej - dawniej Mordarska/.  Pierwotna zabudowa Rynku spłonęła w czasie wielkiego pożaru miasta w 1764 r.; z zabudowy z czasów galicyjskich zachowało się kilka obiektów. W pierzei pn-zach. dominującym akcentem architektonicznym jest Bazylika Matki Boskiej Bolesnej. To już trzeci kościół w tym samym miejscu /pierwszy spłonął w 1764 r., drugi drewniany został rozebrany w 1912 r./. Projektantem monumentalnej budowli wzniesionej w latach 1921-1918 jest znany architekt Zdzisław Mączyński.

Kościół wzniesiony jest z cegły, zaś monumentalność nadaje mu zewnętrzna wykładzina kamienna.  Zabudowa pierzei pn-zach. z okresu międzywojennego, z przebudowaniami powojennymi. Zwrócić należy uwagę na budynek sąsiadujący z kościołem, mieszczący sklep z pamiątkami Sanktuarium Matki Boskiej Bolesnej, architektonicznie nawiązujący do budynku byłej szkoły miejskiej, która niegdyś stała w tym właśnie miejscu. Pierzeja pn-wsch. to budynki administracyjno-handlowe z górnymi kondycjami mieszkalnymi. Arkady nawiązują do XVIII/XIX wiecznych domów kupieckich z podcieniami, które spłonęły w czasie II wojny światowej. Budynek narożny, przy wylocie połączenia z Małym Rynkiem z XIX w., przebudowany w okresie po II wojnie światowej. W miejscu dawnego "Magistratu" /był to budynek drewniany, parterowy/ współczesny budynek Banku Spółdzielczego, architektonicznie nawiązujący do stylu podhalańskiego.  Pierzeja pd-wsch. w części zachowuje architekturę XVIII/XIX wieczną. W budynku narożnym, przy wylocie ul. Kościuszki, kamienica, w której niegdyś mieściła się pierwsza siedziba władz powiatowych /1856 r./ - tzw. "Bezirku". W pierzei pd-zach. , przy wylocie ul. Kościuszki, budynek mieszczący restauracją "Dream" to dawny zajazd mieszczący w XIX w. przed wybudowaniem linii kolejowej, stację dyliżansów kursujących na trasie Bochnia - Żegocina - Limanowa. Była to niegdyś stacja popasowa na trasie do karpackich uzdrowisk zwłaszcza do Szczawnicy. W czasie I wojny światowej, podczas Bitwy pod Limanową w 1014 r. mieszkał tu znany pisarz węgierski - Molnar, który pełnił wówczas funkcję korespondenta wojennego. Obok mieści się pasaż handlowy, łączący Rynek z ul. Krótką. Piętrowa kamienica mieszcząca obecnie Biuro Turystyczne "Śnieżnica", restaurację "Świerkowa" i sklepy, to XIX wieczna posiadłość kupca i wielokrotnego burmistrza miasta - Biedy; budynek z zewnątrz ma zachowaną dawną architekturę. Płyta Rynku w obecnym wyglądzie pochodzi z lat 1970-72, kiedy to centrum miasta zostało gruntownie przebudowane. Kamienna wykładzina, "rzeźba" plenerowa z fontanną, klomby i wysmukłe świerki nawiązują do lokalnych tradycji. Dąb posadzony został w miejscu potężnego kasztana, który usunięty został ze względów bezpieczeństwa. Ocieniał on studnię miejską /zachowana i czynna do dnia dzisiejszego/ oraz figurę św. Floriana, która odrestaurowana przeniesiona została na plac przykościelny.

Rynek limanowski był niegdyś centrum handlowym miasta - tu odbywały się słynne limanowskie jarmarki, w okresie międzywojennym wielkie manifestacje chłopskie, po II wojnie światowej pochody 1-majowe. Funkcję tę Rynek pełni również - chociaż w zmienionym nieco kształcie - obecnie.

Krzyż na Miejskiej Górze

Monumentalny Krzyż - wzniesiony na szczycie Miejskiej Góry, upamiętniający 2000-lecie chrześcijaństwa oraz przejście naszego pokolenia w XXI wiek. Krzyż ma dwukrotnie większą wysokość niż krzyż na Giewoncie – 37 m, rozpiętość ramion 12 metrów i oświetlenie, które daje efekt nocnej iluminacji. Stalowy monument o konstrukcji ażurowej ustawiony został na żelbetonowym cokole z tarasem widokowym. Autorem architektonicznego projektu monumentu jest limanowski architekt - Leszek Pilawski. Widok z tego miejsca jest niezwykle malowniczy. Podziwiać można panoramę miasta, malownicze pejzaże Beskidu Wyspowego, Gorce z najwyższym szczytem Turbaczem, a przy słonecznej pogodzie na horyzoncie pojawiają się Tatry. Krzyż ma nie tylko wymowę religijną, ale i turystyczną.

Dwór Marsów

Budowla z przełomu XIX i XX wieku, utrzymana w typie polskich dworów. Po przeprowadzonym w ostatnich latach remoncie mieści Muzeum Regionalne Ziemi Limanowskiej /bogate zbiory dotyczące historii, kultury ludowej powiatu limanowskiego, oryginalne dokumenty królewskie związane z miastem Limanowa/. Z budynkiem tym związana jest architektonicznie zabytkowa kaplica przydworska pw. Św. Walentego, resztki parku /okazały – ok. 300 letni dąb/ oraz budynki byłego browaru limanowskiego.

Zabytkowa kaplica Matki Boskiej Bolesnej w Mordarce                          /ul. M. B. Bolesnej/

Kaplica murowana z początku XIX wieku , wzniesiona na miejscu poprzedniej, drewnianej. Stąd biorą się początki kultu Matki Boskiej Bolesnej – tutaj bowiem znajdowała się niegdyś Pieta, umieszczona obecnie w limanowskiej Bazylice. Budowla owiana jest licznymi legendami. Obok kaplicy resztki potężnej 300-letniej lipy, nad rzeką „cudowne źródełko”. W pobliżu resztki zabytkowe dworku mordarskiego, spalonego w 1945 r.

Kościół parafialny w Limanowej – Łososinie Górnej

Kościół drewniany z XVII wieku, przebudowany u schyłku XIX wieku. Wewnątrz wśród wielu zabytków m.in. chrzcielnica z XV wieku.

Zabytkowa kaplica w Limanowej- Sowlinach /ul.Krakowska/

Kaplica murowana z XVIII w.

Zespół cmentarzy wojennych na Jabłońcu

Jabłoniec-wzgórze na pd-wsch. od centrum Limanowej. Jest to pamiątka krwawych bojów stoczonych w okolicach Limanowej w czasie I wojny światowej. Tam w dniach 8-11 grudnia 1914 roku toczyły się zaciekłe walki pomiędzy wojskami austro-węgierskimi i rosyjskimi, zakończone klęską Rosjan.  Obiekt ma 3500m2 , wzniesiony został jeszcze w czasie trwania I wojny światowej według projektu architekta G.Ludwika. Zasadnicza część cmentarza, otoczona kamiennym murem jest miejscem spoczynku 424 żołnierzy austro-węgierskich, niemieckich i rosyjskich. Głównym elementem architektonicznym jest mauzoleum („kaplica”) poległego tu bohatera węgierskiego płk. Othmara Muhra von Limanowa oraz pomnik poległych tu żołnierzy 9 pułku huzarów węgierskich. W części północnej otoczonej murem wysoki, ośmioboczny słup kamienny zwieńczony krzyżem maltańskim. W otoczeniu groby ok. 250 żołnierzy Armii Czerwonej i partyzantów radzieckich, poległych w okolicach Limanowej w czasie II wojny światowej.

Cmentarz żydowski „Kirkut”

Cmentarz zachowany w części w rejonie stacji PKP. Pamiątka po ludności żydowskiej , która do czasów II wojny światowej stanowiła około 50 % mieszkańców miasta. Zdewastowany w czasie okupacji hitlerowskiej. Ostatnio ogrodzony i zabezpieczony przed dalszymi zniszczeniami.

Cmentarz parafialny  /ul. Szwedzka/

Cmentarz powstał w XIX wieku. Na jego terytorium znajdują się: zabytkowa kaplica grobowa rodziny Marsów /XIX/ , kwatery żołnierskie z I wojny światowej, kwatery pomordowanych mieszkańców miasta w czasie okupacji hitlerowskiej.